TT Trump Đẩy Căng Thẳng Greenland Và Thị Trường Biến Động | Fed Powell Ra Tòa

Tình hình thị trường

Phản ứng ban đầu thể hiện rõ trên thị trường futures (19/01-US) khi cả ba chỉ số chính của Mỹ đều giảm, cho thấy tâm lý thận trọng và định giá lại rủi ro của nhà đầu tư. Giá dầu gần như không biến động giữ quanh 59.41 USD/thùng. Trong khi đó, vàng và bạc tăng mạnh, cùng lập đỉnh mới quanh 4676 USD/ounce và 94.28 USD/ounce. 

Diễn biến này phản ánh dòng tiền tìm đến tài sản trú ẩn trước lo ngại địa chính trị và thương mại leo thang, đồng thời cho thấy câu chuyện phòng thủ đang lấn át các chủ đề tăng trưởng như công nghệ hay AI trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, Bitcoin cùng xu hướng với vàng và bạc như một số giai đoạn trước, mà bước vào nhịp điều chỉnh nhẹ. Giá giảm khoảng 2–3%, kéo theo toàn bộ thị trường crypto suy yếu, với vốn hóa toàn thị trường giảm gần 3% và altcoin chịu áp lực lớn hơn Bitcoin. Vốn hóa thị trường crypto là 3.23 nghìn tỷ USD.

Sự điều chỉnh này chủ yếu không đến từ thông tin thuế quan cuối tuần, bởi trong suốt cuối tuần giá Bitcoin tương đối ổn định, mà xảy ra đúng thời điểm thị trường futures Mỹ mở cửa và chuyển sang sắc đỏ.

Giá BTC giảm nhanh một phần bởi lượng lớn lệnh long bị thanh lý trong thời gian rất ngắn, tạo ra cú giảm mạnh trong vòng một giờ, sau đó giá nhanh chóng hồi phục và đi ngang quanh vùng 92,000–93,000 USD. Điều này cho thấy nhiều khả năng đã có lực bán chủ động tận dụng thời điểm futures mở cửa để kích hoạt thanh lý, hơn là một làn sóng bán tháo hoảng loạn trên diện rộng.

Phức tạp trong địa chính trị quanh Mỹ - Greenland

Với tình hình quanh ỹ và Greenland đang gây nên lo ngại vĩ mô vẫn hiện hữu. Thị trường đang theo dõi sát liệu căng thẳng Mỹ–châu Âu có thực sự leo thang thành chiến tranh thương mại hay chỉ là chiến thuật đàm phán, tương tự những gì từng xảy ra giữa Mỹ và Trung Quốc trước đây. Trong bối cảnh hiện tại, Bitcoin vẫn có mức tương quan đáng kể với chứng khoán, do nhiều nhà đầu tư coi đây là một tài sản rủi ro tương tự cổ phiếu công nghệ. Vì vậy, khi tâm lý né tránh rủi ro gia tăng, áp lực bán ở thị trường crypto khi thời điểm tin ra là cuối tuần và thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa.

Trong bối cảnh hiện nay, khi vẫn còn nhiều nhà đầu tư tham gia song song cả thị trường chứng khoán lẫn Bitcoin, việc cổ phiếu suy yếu có thể kéo theo sự yếu đi của Bitcoin trong ngắn hạn. Tuy nhiên, nhìn lại các chu kỳ trước, thường vào giữa tuần sẽ xuất hiện lực mua bắt đáy khi một bộ phận nhà đầu tư tin rằng căng thẳng cuối cùng cũng sẽ được giải quyết bằng đàm phán. Khi đó, thị trường có thể dần ổn định trở lại, cổ phiếu và Bitcoin đều có cơ hội hồi phục khi tâm lý bi quan hạ nhiệt.

Nếu kịch bản lịch sử tiếp tục lặp lại, về cuối tuần thị trường có thể đón nhận những thông tin mang tính xây dựng hơn, chẳng hạn như việc hai bên đồng ý ngồi vào bàn đàm phán hoặc có những nhượng bộ nhất định. Tuy vậy, không có gì đảm bảo chắc chắn điều này sẽ xảy ra. Khác với các đợt căng thẳng thuế quan trước đây vốn xoay quanh sản phẩm, chuỗi cung ứng hay hạn chế xuất khẩu cụ thể, lần này vấn đề liên quan trực tiếp đến Greenland và chủ quyền quốc gia, khiến quy mô và mức độ phức tạp lớn hơn, đồng nghĩa với khả năng kéo dài cao hơn và áp lực lên thị trường cũng nặng nề hơn.

Dù vậy, quan điểm chung vẫn cho rằng đây là vấn đề mang tính tạm thời và cuối cùng sẽ được giải quyết, dù có thể không nhanh trong một đến hai tuần mà kéo dài hơn. Diễn biến này không chỉ ảnh hưởng đến quan hệ Mỹ–châu Âu mà còn tác động lan sang Nga và Trung Quốc. Nga thể hiện thái độ thận trọng, không phản ứng gay gắt nhưng cũng không ủng hộ động thái của Mỹ. Trung Quốc thì lên tiếng kêu gọi Mỹ không sử dụng các lý do liên quan đến Trung Quốc để làm cái cớ trục lợi cho riêng mình, cho thấy sự quan tâm gián tiếp đến diễn biến này.

Cần lưu ý rằng căng thẳng hiện tại diễn ra trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc mới đạt được một thỏa thuận thương mại tạm thời không lâu trước đó, liên quan đến quản lý chất bán dẫn và xuất khẩu đất hiếm. Greenland được cho là sở hữu nguồn tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là đất hiếm, có ý nghĩa chiến lược đối với công nghệ và quốc phòng. Nếu Mỹ tiếp cận được nguồn tài nguyên này, cán cân đàm phán với Trung Quốc trong tương lai có thể thay đổi. Ngược lại, việc Mỹ gây sức ép thương mại lên châu Âu cũng tiềm ẩn rủi ro khiến châu Âu xích lại gần Trung Quốc hơn về mặt kinh tế.

Tất cả những yếu tố trên cho thấy vấn đề thuế quan và chiến tranh thương mại hiện nay có tác động rộng, không chỉ đến quan hệ song phương mà còn đến cấu trúc thương mại toàn cầu và thị trường tài chính. Trong bối cảnh đó, thị trường crypto cũng không còn đứng ngoài, mà đã trở thành một phần của hệ thống tài chính chung, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các biến động vĩ mô và địa chính trị.

Chủ tịch Fed tham dự tranh luận ở tòa án tối cao của Lisa Cook

Vụ việc xoay quanh Thống đốc Fed Lisa Cook đã trở thành tâm điểm chú ý vì không chỉ là một tranh chấp pháp lý cá nhân, mà còn liên quan trực tiếp đến cán cân quyền lực giữa Cục Dự trữ Liên bang và Tổng thống Donald Trump. Theo dự kiến, Chủ tịch Fed Jerome Powell sẽ đích thân tham dự phiên tranh luận miệng tại Tòa án Tối cao, một động thái hiếm thấy, trong vụ kiện thách thức quyền hạn của Tổng thống trong việc sa thải một Thống đốc Fed.

Nguồn cơn của vụ việc bắt đầu từ cuối tháng 8, khi Tổng thống Trump tuyên bố ý định sa thải bà Lisa Cook khỏi Hội đồng Thống đốc Fed với cáo buộc bà gian lận thế chấp liên quan đến hai căn nhà đứng tên bà. Lập luận từ phía chính quyền cho rằng bà Cook đã khai báo cả hai căn nhà đều là nhà để ở nhằm được hưởng mức lãi suất ưu đãi, trong khi thực tế một căn bị cho là phục vụ mục đích đầu tư. Tại Mỹ, sự khác biệt này có ý nghĩa lớn vì nhà ở chính thường có rủi ro thấp hơn, nên lãi suất vay thế chấp cũng thấp hơn so với bất động sản đầu tư. Bà Cook bác bỏ hoàn toàn cáo buộc, khẳng định không có hành vi sai trái và đến nay chưa bị truy tố hay buộc tội hình sự nào.

Việc Chủ tịch Fed Jerome Powell xuất hiện tại tòa được xem là bất thường, bởi thông lệ lâu nay là Fed giữ khoảng cách với các tranh chấp mang màu sắc chính trị để bảo vệ tính độc lập. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại khiến tình hình trở nên phức tạp hơn, khi chính ông Powell cũng đang bị Bộ Tư pháp Mỹ xem xét liên quan đến các vấn đề trong dự án cải tạo trụ sở Fed. Trong bối cảnh đó, sự hiện diện của ông tại phiên tòa được hiểu như một tín hiệu ủng hộ bà Cook, đồng thời thể hiện sự đoàn kết nội bộ của Fed trước áp lực ngày càng gia tăng từ Nhà Trắng. Điều này cũng cho thấy ông Powell không còn đứng ngoài các xung đột chính trị như trước, và căng thẳng giữa ông với Tổng thống Trump đã leo thang rõ rệt.

Tầm quan trọng của bà Lisa Cook không chỉ nằm ở vị trí cá nhân, mà ở vai trò của bà trong cơ cấu bỏ phiếu quyết định lãi suất của Fed. Trong 12 thành viên có quyền biểu quyết, có 7 người thuộc Hội đồng Thống đốc, bao gồm Jerome Powell, Philip Jefferson, Lisa Cook, Michelle Bowman, Christopher Waller, Michael Barr và Adriana Kugler. Hiện tại, một số Thống đốc như Bowman, Waller và Miran được xem là có quan điểm gần với Tổng thống Trump, ủng hộ xu hướng giảm lãi suất. Tuy nhiên, con số này mới chỉ là 3/7, chưa đủ để chiếm đa số trong Hội đồng.

Chính vì vậy, nếu Tổng thống Trump thành công trong việc loại bỏ bà Cook và bổ nhiệm một Thống đốc mới có cùng quan điểm, cán cân quyền lực trong Hội đồng Thống đốc Fed có thể nghiêng sang phía ủng hộ giảm lãi suất với tỷ lệ 4/7. Đây là lý do cốt lõi khiến vị trí của bà Cook trở nên đặc biệt nhạy cảm và mang ý nghĩa chiến lược. Vụ việc này, do đó, không đơn thuần là câu chuyện pháp lý hay đạo đức cá nhân, mà phản ánh cuộc đấu quyền lực sâu sắc về định hướng chính sách tiền tệ, tính độc lập của Fed và ảnh hưởng của Tổng thống Mỹ đối với một trong những định chế quan trọng nhất của nền kinh tế.

Hashrate của Bitcoin giảm mạnh và những lo lắng

Tốc độ tính toán (hashrate) của mạng lưới Bitcoin gần đây giảm khoảng 15% so với tháng 10, khiến một số nhà đầu tư lo ngại về mức độ an toàn và khả năng các công ty đào chuyển sang phục vụ AI. Tuy nhiên, lo ngại này phần lớn xuất phát từ việc hiểu chưa đầy đủ sự khác biệt giữa đào Bitcoin và vận hành hạ tầng AI.

Trên thực tế, các trang trại đào Bitcoin sử dụng máy ASIC chuyên dụng, không thể dùng để huấn luyện AI vốn cần GPU, hệ thống làm mát phức tạp và nguồn điện, internet ổn định gần như tuyệt đối. Nhiều mỏ đào Bitcoin đặt tại vùng xa, tận dụng điện rẻ từ thủy điện, gió hoặc mặt trời, phù hợp với đào Bitcoin nhưng không phù hợp cho AI. Vì vậy, chỉ một số rất ít công ty có thể và muốn chuyển hướng sang AI, chứ không phải xu hướng đại trà.

Quan trọng hơn, cơ chế của Bitcoin tự điều chỉnh thông qua độ khó đào. Khi hashrate giảm, độ khó sẽ giảm theo sau một thời gian, giúp các thợ đào còn lại hoạt động hiệu quả và có lợi nhuận hơn, từ đó duy trì động lực tiếp tục đào. Dữ liệu dài hạn cho thấy hashrate có thể giảm ngắn hạn nhưng vẫn tăng trưởng theo chu hướng dài hạn.

Bên cạnh đó, hoạt động đào Bitcoin vẫn đang mở rộng tại nhiều quốc gia có điện rẻ, như Ethiopia, nơi chính phủ hợp tác với các công ty đào để tận dụng nguồn điện dư thừa. Hiện Ethiopia có khoảng 25 công ty đào Bitcoin, đóng góp khoảng 2,5% hashrate toàn cầu và mang lại hàng trăm triệu USD doanh thu, cho thấy mạng lưới Bitcoin vẫn đang vận hành ổn định và có khả năng thích nghi tốt.

Các thông tin khác:

• CEO Coinbase Brian Armstrong cho biết ông tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos với ba mục tiêu chính: thúc đẩy cải tổ hệ thống tài chính truyền thống thông qua việc ứng dụng crypto, vận động cho dự luật cấu trúc thị trường như Clarity, và đẩy mạnh quá trình token hóa tài sản để mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư toàn cầu. Davos được xem là cơ hội hiếm hoi để CEO Coinbase trực tiếp đối thoại với lãnh đạo quốc gia, ngân hàng trung ương và các ngân hàng lớn. Tuy nhiên, khả năng đạt được thỏa thuận vẫn còn bỏ ngỏ, do khác biệt giữa hai bên quá sâu sắc và nếu muốn dự luật được thông qua, một trong hai phía sẽ buộc phải nhượng bộ đáng kể.

• Sàn Chứng khoán New York (NYSE) đang xem xét triển khai token hóa chứng khoán nhằm hướng tới giao dịch 24/7, tận dụng công nghệ blockchain để loại bỏ các hạn chế truyền thống như thời gian thanh toán chậm và phụ thuộc trung gian. Điều này phản ánh nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong bối cảnh giao dịch đã phần lớn được tự động hóa. NYSE cũng cân nhắc giao dịch bằng stablecoin, giúp nhà đầu tư phản ứng tức thì, kể cả cuối tuần, đồng thời mở ra khả năng mua cổ phiếu lẻ và tiếp cận các tài sản giá cao. Kế hoạch này do công ty mẹ ICE phối hợp với BNY và Citi triển khai, cho thấy tài chính truyền thống đang nghiêm túc với token hóa, trong khi thách thức lớn nhất vẫn là mở rộng mô hình để thu hút dòng vốn toàn cầu, thay vì chỉ giới hạn trong hệ thống ngân hàng Mỹ.

• Quỹ hưu trí bang Louisiana (Mỹ) đã đầu tư 3.2 triệu USD vào cổ phiếu MicroStrategy, tương đương khoảng 0.2% danh mục trị giá 1.56 tỷ USD của quỹ. Dù tỷ trọng nhỏ, động thái này cho thấy các quỹ hưu trí đang bắt đầu tiếp cận Bitcoin một cách gián tiếp thông qua MicroStrategy, thay vì đầu tư trực tiếp vào Bitcoin, phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng của dòng vốn tổ chức đối với tài sản này.

• Trung Quốc cho biết nền tảng mBridge dùng thử nghiệm thanh toán xuyên biên giới, chủ yếu bằng e-CNY, đã xử lý 55.5 tỷ USD với mức tăng trưởng 2,500 lần từ năm 2022. Tuy nhiên, tổng số giao dịch chỉ khoảng 4,000 giao dịch, cho thấy phần lớn là giao dịch giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, không phải người dùng cá nhân. Trên thực tế, e-CNY hiện vẫn chủ yếu được sử dụng trong nội địa Trung Quốc, với 3.4 tỷ giao dịch và tổng giá trị 2,400 tỷ USD, tăng mạnh so với năm 2023. Các thử nghiệm quốc tế còn rất hạn chế do nhiều rào cản về quy trình, ứng dụng và KYC, khiến e-CNY khó phổ biến trong thanh toán xuyên biên giới giữa cá nhân và doanh nghiệp nước ngoài.

• Tether đã hợp tác với công ty Bitqik tại Lào trong một chương trình mang tính tài trợ và giáo dục, nhằm phổ biến kiến thức về Bitcoin, blockchain và vai trò của stablecoin. Đây không phải hợp tác kinh doanh, mà chủ yếu tập trung vào đào tạo và nâng cao nhận thức tại các thành phố lớn.