Thị trường chìm trong FUD: Nợ AI, máy tính lượng tử và nỗi sợ lan rộng

Điều đáng chú ý là đợt giảm lần này không xuất phát từ một tin tức duy nhất. Thị trường đang cùng lúc phải hấp thụ hàng loạt câu chuyện gây hoang mang: nợ AI có thể trở thành “subprime mới”, lỗ hổng nghiêm trọng trong cơ sở hạ tầng Internet, máy tính lượng tử có thể đe dọa Bitcoin và thậm chí con người có thể tạo ra vàng bằng công nghệ nhiệt hạch.

Nhưng giữa một biển thông tin tiêu cực, nhà đầu tư cần phân biệt đâu là rủi ro thật sự và đâu chỉ là FUD đang được phóng đại.

Bitcoin trở lại vùng 81.000 USD

Bitcoin có thời điểm giảm xuống khoảng 80.900 USD, xóa đi phần lớn mức tăng của ngày trước đó. Tổng vốn hóa thị trường crypto giảm khoảng 4%, còn 2.710 tỷ USD.

Nhiều tài sản lớn cũng đồng loạt điều chỉnh. Ethereum giảm hơn 5%, XRP giảm khoảng 6%, Solana giảm 5%, trong khi một số altcoin giảm trên 10%.

Tuy nhiên, nếu thu nhỏ biểu đồ trong khoảng hai tuần, Bitcoin vẫn chủ yếu dao động trong vùng 80.000–84.000 USD. Giá chưa tạo ra một xu hướng mới rõ ràng mà chỉ quay trở lại khu vực đã giao dịch trong nhiều ngày.

Áp lực lần này không chỉ xuất hiện trong crypto. Nasdaq giảm khoảng 2,75%, một mức điều chỉnh khá lớn đối với chỉ số vốn hóa cao. S&P 500 và nhiều cổ phiếu công nghệ cũng đi xuống khi nỗi lo về AI quay trở lại.

Vàng giảm hơn 2%, trong khi dầu Brent tăng lên khoảng 113 USD mỗi thùng. Lợi suất trái phiếu Mỹ lại hạ xuống dưới 5%, phản ánh việc dòng tiền tìm đến những tài sản được xem là phòng thủ hơn.

Meta báo cáo tốt, cổ phiếu AI vẫn bị bán

Điểm khá nghịch lý là đợt bán tháo diễn ra ngay cả khi một số doanh nghiệp AI công bố kết quả kinh doanh tích cực.

Meta ghi nhận doanh thu quý III khoảng 64,6 tỷ USD, cao hơn mức dự báo 63,37 tỷ USD. Công ty cũng thông báo những bước tiến mới trong quá trình phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo tiên tiến.

Trước đó, SpaceX cũng công bố một quý tích cực với sự tăng trưởng đáng kể từ Starlink và các hoạt động liên quan đến AI. Như vậy, hai doanh nghiệp lớn đều cho thấy chi tiêu công nghệ đã bắt đầu mang lại kết quả.

Dù vậy, AMD giảm khoảng 7%, Micron giảm 5% và Nvidia giảm gần 4%. Thị trường không chỉ nhìn vào doanh thu hiện tại mà đang đặt câu hỏi về mức định giá và khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng trong tương lai.

Khi một câu chuyện đầu tư trở nên quá hấp dẫn, nhiều người bắt đầu nghĩ tài sản đó không thể giảm. Năm ngoái, cảm giác này xuất hiện với vàng. Hiện nay, nó chuyển sang các cổ phiếu AI.

Nhưng không có tài sản nào là bất khả chiến bại. Chỉ cần tâm lý thay đổi, một công ty vẫn có thể bị bán mạnh dù báo cáo kinh doanh không hề xấu.

Nợ AI có trở thành “subprime” mới?

Một trong những câu chuyện gây lo ngại nhất là các khoản nợ tài trợ cho trung tâm dữ liệu đang được đóng gói và bán cho nhà đầu tư.

Cơ chế này khiến nhiều người liên tưởng đến cuộc khủng hoảng năm 2008. Khi đó, ngân hàng gom nhiều khoản vay mua nhà với chất lượng khác nhau, đóng gói thành sản phẩm tài chính rồi bán cho các quỹ đầu tư và quỹ hưu trí.

Khi người vay không còn khả năng trả nợ, giá nhà giảm và toàn bộ hệ thống bắt đầu sụp đổ theo dây chuyền.

Hiện nay, một số khoản vay dùng để xây dựng trung tâm dữ liệu AI cũng được gộp lại và bán ra thị trường. Các quỹ hưu trí và tổ chức đầu tư đã tham gia vào những sản phẩm này. Nếu các doanh nghiệp AI thất bại, thiệt hại có thể lan sang những đơn vị nắm giữ khoản nợ.

Tuy nhiên, sự so sánh với năm 2008 chưa hoàn toàn chính xác.

Nhiều trung tâm dữ liệu hiện được cho các tập đoàn lớn như Google hoặc Amazon thuê theo hợp đồng dài hạn. Đây không giống những căn nhà không có người ở, được mua chỉ để đầu cơ bằng các khoản vay dưới chuẩn.

Rủi ro là có thật, đặc biệt khi chi phí vay tăng và doanh nghiệp khó huy động thêm vốn. Nhưng gọi toàn bộ nợ AI là “subprime mới” có thể là kết luận quá sớm.

Một điều tích cực là thị trường đang nói rất nhiều về rủi ro này. Những vấn đề được cảnh báo thường xuyên sẽ có nhiều cơ hội được kiểm tra và điều chỉnh. Trong lịch sử, khủng hoảng lớn thường bắt đầu từ một điểm mù mà phần lớn thị trường không chú ý.

Trung Quốc vẫn huy động được hàng tỷ USD cho AI

Trong khi thị trường lo ngại doanh nghiệp AI khó vay vốn, DeepSeek được cho là đã huy động thành công khoảng 15 tỷ USD, với mức định giá gần 70 tỷ USD.

Thông tin này cho thấy dòng vốn dành cho AI chưa hề biến mất. Các nhà đầu tư chỉ trở nên thận trọng hơn trong việc lựa chọn doanh nghiệp.

Mỹ và Trung Quốc cũng đang phát triển AI theo hai hướng khác nhau. Mỹ tập trung nhiều hơn vào những mô hình tiên tiến với năng lực tính toán rất lớn, trong khi Trung Quốc chú trọng các mô hình có chi phí thấp và khả năng triển khai rộng rãi.

Cuộc cạnh tranh này có thể tiếp tục thúc đẩy đầu tư trong nhiều năm. Nhưng giống mọi làn sóng công nghệ, không phải doanh nghiệp nào tham gia cũng sẽ thành công.

CSI 300 chính thức bước vào bear market

Chỉ số CSI 300 của Trung Quốc đã giảm liên tục trong khoảng 10 tuần và mất hơn 20% từ đỉnh tháng 6, chính thức bước vào bear market theo định nghĩa phổ biến.

Điều này diễn ra dù kinh tế Trung Quốc vẫn ghi nhận tăng trưởng và xuất khẩu tương đối tốt, đặc biệt trong các lĩnh vực xe điện, công nghệ và AI.

Một nguyên nhân là mức độ cạnh tranh rất cao. Nhiều doanh nghiệp cung cấp sản phẩm tương tự và phải giảm giá để giành khách hàng, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.

Bất động sản cũng tiếp tục ảnh hưởng mạnh đến tâm lý. Trước khi Evergrande gặp vấn đề, lĩnh vực bất động sản cùng các ngành liên quan từng được ước tính đóng góp gần 30% GDP Trung Quốc.

Khác với Mỹ, phần lớn giao dịch chứng khoán tại Trung Quốc đến từ nhà đầu tư cá nhân. Vì vậy, thị trường dễ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc và những đợt bán tháo lan rộng.

Lỗ hổng PHP có khiến Internet không còn an toàn?

Một câu chuyện FUD khác liên quan đến hai lỗ hổng nghiêm trọng được phát hiện trong PHP, ngôn ngữ đứng sau nhiều website và hệ thống quản trị nội dung.

Mức độ nghiêm trọng được đánh giá trên 9 điểm theo thang CVSS. Trong trường hợp không cập nhật, kẻ tấn công có thể khai thác lỗ hổng ở tầng phía sau của website, thay vì phải vượt qua hệ thống bảo vệ bên ngoài.

Nhiều cổng thông tin, cơ quan chính phủ và dịch vụ trực tuyến đã tạm thời ngừng hoạt động để cập nhật bản vá. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa những trang này đã bị tấn công.

Đây là quá trình bình thường trong sự phát triển của công nghệ. Khi một lỗ hổng được phát hiện, nhà phát triển công bố bản vá và các hệ thống cần được nâng cấp.

Kết luận rằng Internet không còn an toàn và mọi người nên ngừng sử dụng chỉ vì một lỗ hổng là điều không hợp lý. Bảo mật luôn là cuộc chạy đua giữa bên tấn công và bên phòng thủ.

Máy tính lượng tử có đưa Bitcoin về 0?

Từ câu chuyện bảo mật Internet, nhiều người tiếp tục liên hệ tới máy tính lượng tử và tuyên bố Bitcoin có thể trở về 0.

Rủi ro lượng tử không phải điều hoàn toàn tưởng tượng. Bitcoin cũng như nhiều hệ thống tài chính và Internet hiện nay đều sử dụng mật mã có thể cần được nâng cấp trong tương lai.

Nhưng sự xuất hiện của máy tính lượng tử đủ mạnh không chỉ là vấn đề của Bitcoin. Nó sẽ ảnh hưởng đến ngân hàng, chính phủ, doanh nghiệp, email và gần như toàn bộ cơ sở hạ tầng kỹ thuật số.

Công nghệ bảo mật cũng không đứng yên. Khi năng lực tấn công tăng lên, các hệ thống sẽ chuyển sang thuật toán chống lượng tử. Bitcoin có thể phải trải qua một đợt nâng cấp lớn và cộng đồng sẽ quyết định phiên bản nào được chấp nhận.

Đây là rủi ro cần theo dõi, nhưng chưa phải lý do để kết luận Bitcoin sẽ biến mất ngay bây giờ.

Con người đã có thể “in” vàng?

Marathon Fusion tuyên bố đã sử dụng công nghệ nhiệt hạch để biến thủy ngân thành vàng. Về mặt nguyên tử, thủy ngân có 80 proton còn vàng có 79 proton. Nếu loại bỏ một proton, về lý thuyết có thể tạo ra vàng.

Thông tin này nhanh chóng làm xuất hiện câu hỏi: Nếu con người có thể sản xuất vàng, tài sản này còn khan hiếm hay không?

Chúng ta cần phân biệt giữa ba cấp độ: có thể thực hiện về mặt lý thuyết, tạo ra trong môi trường thử nghiệm và sản xuất hàng loạt với chi phí thấp.

Con người đã biết việc biến đổi nguyên tố là khả thi từ lâu, nhưng chi phí thường cao hơn rất nhiều so với giá trị lượng vàng tạo ra. Hiện chưa có bằng chứng cho thấy vàng có thể được sản xuất với quy mô thương mại và mức giá đủ thấp để thay đổi nguồn cung toàn cầu.

Điều này cũng giống câu chuyện khai thác vàng từ tiểu hành tinh. Ngoài không gian có thể tồn tại lượng vàng lớn hơn nhiều lần tổng số vàng con người từng khai thác, nhưng đưa nó về Trái Đất với chi phí hợp lý lại là một vấn đề hoàn toàn khác.

SpaceX và Tesla vẫn giữ hơn 30.000 Bitcoin

Trong lúc thị trường lan truyền hàng loạt câu chuyện tiêu cực, SpaceX vẫn giữ nguyên lượng Bitcoin trên bảng cân đối kế toán. Cùng với số Bitcoin của Tesla, hai công ty do Elon Musk dẫn dắt đang nắm giữ hơn 30.000 BTC.

Giá có thể dao động mỗi ngày, nhưng các doanh nghiệp này chưa cho thấy dấu hiệu từ bỏ vị thế của mình.

Điều đó không bảo đảm Bitcoin sẽ tăng và cũng không phải lý do để bất kỳ ai mua theo. Tuy nhiên, nó cho thấy những người có nguồn lực và khả năng tiếp cận thông tin lớn vẫn xem Bitcoin là tài sản đáng để giữ dài hạn.

Đừng để FUD quyết định danh mục

Nợ AI, lỗ hổng Internet, máy tính lượng tử hay công nghệ sản xuất vàng đều là những chủ đề cần theo dõi. Nhưng “cần theo dõi” rất khác với “phải hoảng loạn ngay lập tức”.

Trong những ngày thị trường giảm, mọi tin tức tiêu cực đều dễ dàng được kết nối thành một câu chuyện đáng sợ. Nhà đầu tư cần lùi lại và đặt ba câu hỏi: rủi ro này đã xảy ra hay mới chỉ là giả thuyết, ảnh hưởng có mang tính hệ thống hay không và thị trường đã có giải pháp ứng phó chưa?

Bitcoin vẫn đang dao động trong phạm vi quen thuộc, AI vẫn thu hút hàng tỷ USD vốn mới và các hệ thống Internet vẫn tiếp tục được cập nhật. Thị trường có rủi ro, nhưng không phải tiêu đề đáng sợ nào cũng đồng nghĩa với một cuộc khủng hoảng sắp xảy ra.