TT Trump Đe Dọa Áp Thuế Châu Âu Quanh Vụ Việc Greenland - CLARITY Act Còn Nhiều Tranh Cãi

Tình hình thị trường

Thị trường hợp đồng tương lai của chứng khoán Hoa Kỳ trong chủ nhật (18/01-US) mở cửa với cả ba chỉ số đều giảm và Nas FUT giảm nhiều nhất 1.16% sau tin tức thuế quan của tổng thống Trump. Hợp đồng vàng và dầu lại tăng lên lần lượt 4670 USD/ounce và 93.22 USD/ounce. Dầu tăng nhẹ quanh 59.55 USD/thùng.

Bitcoin cũng đã giảm hơn 2.6% về quanh 92,000 USD sau tin tức. Các altcoin lớn đồng loạt giảm nhiều hơn. Vốn hóa thị trường crypto cũng giảm về 3.22 nghìn tỷ USD.

Tuần này thị trường chủ yếu ở trạng thái quan sát. Thứ hai tại Mỹ, chứng khoán nghỉ lễ nhưng thị trường futures vẫn giao dịch, đóng vai trò chỉ báo sớm cho phản ứng trước căng thẳng thương mại và địa chính trị Mỹ–EU. Giữa tuần, tâm điểm là dữ liệu nhà chờ bán tại Mỹ, phản ánh sức khỏe thị trường bất động sản.

Thứ năm là ngày dồn nhiều sự kiện quan trọng nhất, bao gồm số đơn xin trợ cấp thất nghiệp, GDP Mỹ quý 4 (bản điều chỉnh), lạm phát PCE và Core PCE, cùng quyết định lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, với kỳ vọng vẫn giữ nguyên. Tổng thể, đây là tuần ít giao dịch mạnh, nhưng nhiều tín hiệu có thể ảnh hưởng đến tâm lý thị trường.

TT Trump áp thuế quan và phản ứng của thị trường

Mới đây, Tổng thống Donald Trump đã tuyên bố của việc áp thuế quan lên tám quốc gia châu Âu. Theo đó, Mỹ dự kiến áp mức thuế 10% đối với hàng hóa từ các quốc gia này, bắt đầu từ ngày 01/03, tức khoảng hai tuần sau thời điểm công bố. Danh sách bao gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan. Động thái này được cho là liên quan trực tiếp đến vấn đề Greenland, khi Tổng thống Trump từng tuyên bố có thể áp thuế với các quốc gia phản đối việc Mỹ mua lại khu vực này.

Đáng chú ý, mức thuế 10% chỉ là bước khởi đầu. Nếu đến ngày 01/06 Mỹ vẫn không đạt được mục tiêu liên quan đến Greenland, thuế quan có thể tăng lên 25% và chỉ được hạ xuống khi thương vụ thành công. Điều này cho thấy thuế quan đang được sử dụng như một công cụ gây sức ép chính trị – kinh tế, chứ không đơn thuần là biện pháp thương mại. Thông tin này cũng làm dấy lên nhiều câu hỏi về hiệu lực của các thỏa thuận thương mại hiện có giữa Mỹ với châu Âu và với Anh, khi hiện chưa có câu trả lời rõ ràng về việc các mức thuế mới sẽ thay thế hay chồng thêm lên những cam kết cũ.

Phản ứng từ phía châu Âu diễn ra khá nhanh và cứng rắn. Các quan chức Liên minh châu Âu đã tổ chức họp khẩn tại Brussels, trong đó nhiều ý kiến cho rằng hành động của Mỹ mang tính ép buộc kinh tế. Pháp nhấn mạnh Greenland có quyền tự chủ, còn Hà Lan cho rằng Mỹ đang “tống tiền” châu Âu. EU hiện cân nhắc khả năng kích hoạt Anti-Coercion Instrument, một công cụ pháp lý được thông qua cuối năm 2023 nhằm bảo vệ khối trước các hành vi ép buộc kinh tế từ bên ngoài, dù đến nay công cụ này chưa từng được sử dụng.

Tầm quan trọng của vấn đề nằm ở quy mô quan hệ thương mại giữa hai bên. Nếu xét theo từng quốc gia riêng lẻ, các đối tác lớn nhất của Mỹ là Mexico, Canada và Trung Quốc. Tuy nhiên, khi tính theo khối, Liên minh châu Âu mới là đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ. Do đó, bất kỳ căng thẳng nào giữa Mỹ và EU đều có thể tạo ra tác động sâu rộng. Nếu công cụ chống ép buộc được kích hoạt, EU có thể hạn chế tiếp cận thị trường, siết thuế quan và hạn ngạch, hạn chế đầu tư, loại doanh nghiệp Mỹ khỏi các gói mua sắm công, cũng như kiểm soát các dịch vụ và nền tảng kỹ thuật số, đặc biệt ảnh hưởng đến các công ty công nghệ Mỹ vốn có lợi thế lớn trong xuất khẩu dịch vụ.

Nguy cơ một cuộc chiến tranh thương mại Mỹ – châu Âu vì thế đang dần hiện rõ, làm nóng trở lại bức tranh địa chính trị vốn đã nhiều bất ổn. Việc thông tin được công bố vào cuối tuần, khi thị trường chứng khoán Mỹ đã đóng cửa và rơi vào kỳ nghỉ lễ, được xem là cách để giảm tác động tức thời, cho nhà đầu tư thêm thời gian xử lý thông tin trước khi thị trường mở lại. Phản ứng ban đầu chủ yếu được quan sát qua thị trường futures khi mở cửa.

Trong bối cảnh đó, thị trường crypto, đặc biệt là Bitcoin, trở thành nơi phản ứng sớm nhất do vẫn giao dịch xuyên suốt cuối tuần. Tuy nhiên, diễn biến cuối tuần khá trầm lắng, cho thấy nhà đầu tư vẫn đang quan sát. Về dài hạn, chiến tranh thương mại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến lợi nhuận doanh nghiệp và định giá cổ phiếu, từ đó tác động lên thị trường tài chính nói chung. Dù vậy, thực tế từ đầu năm đến nay cho thấy Bitcoin hầu như không phản ứng tiêu cực trước các biến động địa chính trị, thậm chí còn duy trì xu hướng tích cực, phản ánh sự thay đổi trong cách thị trường nhìn nhận vai trò của tài sản này.

Kế hoạch thuế quan của TT Trump

Theo phân tích của The Kobeissi Letter, các động thái thuế quan của Tổng thống Trump không hề ngẫu nhiên hay cảm tính, mà là một chiến lược có tính lặp lại, được triển khai theo trình tự và thời điểm rõ ràng nhằm tối đa hóa áp lực tâm lý và đòn bẩy đàm phán.

Lịch sử cho thấy thuế quan thường được đưa ra theo chu kỳ “làm nóng – hạ nhiệt – rồi hâm nóng lại”. Ví dụ điển hình là ngày 10/10/2025, khi Tổng thống Trump tuyên bố có thể áp thuế 100% lên hàng hóa Trung Quốc nếu không đạt được thỏa thuận, với thời hạn áp dụng dự kiến sau khoảng ba tuần. Trong giai đoạn này, thị trường futures đã giảm mạnh, nhưng đúng vào ngày thuế dự kiến có hiệu lực, Mỹ lại công bố đạt được thỏa thuận, khiến thị trường nhanh chóng hồi phục và thiết lập đỉnh mới. Mô hình này đang được giới đầu tư so sánh trực tiếp với tình huống hiện tại, khi thuế quan đối với châu Âu cũng được thông báo trước một khoảng thời gian tương tự.

Theo The Kobeissi Letter, chiến lược này thường bắt đầu bằng một thông điệp mơ hồ được đưa ra vào cuối tuần, làm gia tăng sự bất định nhưng tránh phản ứng bán tháo tức thời do thị trường đang đóng cửa. Sau đó, các thông điệp liên tục được phát đi nhằm duy trì áp lực tâm lý lên nhà đầu tư, doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách. Phản ứng từ các quốc gia bị nhắm tới thường là sự phản đối mạnh mẽ, khiến căng thẳng leo thang và thị trường futures mở cửa trong trạng thái tiêu cực.

Tuy nhiên, khi thời điểm áp thuế thực tế vẫn còn cách vài tuần, thị trường thường dần ổn định trở lại. Áp lực bán đạt đỉnh sẽ kích hoạt dòng tiền bắt đáy, trong khi Nhà Trắng bắt đầu phát tín hiệu về các cuộc đàm phán. Kỳ vọng đạt được thỏa thuận giúp tâm lý thị trường cải thiện, và đến gần hoặc đúng ngày thuế dự kiến có hiệu lực, thông tin tích cực mới được công bố, giữ cho đòn bẩy đàm phán ở mức cao nhất.

Điểm khác biệt của lần này, theo The Kobeissi Letter, nằm ở chỗ vấn đề Greenland liên quan đến chủ quyền và địa chính trị, không thuần túy là thương mại, nên quá trình đàm phán có thể phức tạp và kéo dài hơn. Dù vậy, quan điểm chung vẫn cho rằng đây nhiều khả năng là căng thẳng ngắn hạn và cuối cùng sẽ được giải quyết thông qua thương lượng, giống như nhiều tuyên bố cứng rắn trước đây của Tổng thống Trump.

Tổng thể, những diễn biến hiện tại có thể khiến thị trường tài chính biến động mạnh trong ngắn hạn và tạo cảm giác căng thẳng cao độ. Tuy nhiên, nếu nhìn theo mô hình lịch sử, thuế quan chủ yếu đóng vai trò công cụ gây sức ép để đàm phán, chứ không nhằm đẩy cuộc chiến thương mại đi quá xa. Với những nhà đầu tư dài hạn tin vào kịch bản này, các đợt hoảng loạn ngắn hạn của thị trường có thể được xem là cơ hội để tích lũy ở mức định giá hợp lý hơn.

Dự luật Clarify và Coinbase

Eleanor Terrett, cựu phóng viên Fox Business và hiện là người sáng lập Crypto America đã chia sẻ thông tin liên quan đến dự luật crypto gần đây. Theo các nguồn tin mà bà thu thập được từ Nhà Trắng, chính quyền đang tỏ ra rất không hài lòng trước việc Brian Armstrong, CEO Coinbase, bất ngờ rút lại sự ủng hộ đối với dự luật Clarity vào tuần trước. Nhà Trắng coi đây là hành động đơn phương, gây bất ngờ và nhấn mạnh rằng Clarity là dự luật của Tổng thống Trump, không phải của Coinbase hay cá nhân Brian Armstrong.

Việc rút ủng hộ này được đánh giá là có tác động lớn, bởi Coinbase và nhiều công ty crypto khác là những bên đóng góp đáng kể cho chính trị, đặc biệt trong bối cảnh năm bầu cử với toàn bộ Hạ viện và khoảng một phần ba Thượng viện được bầu lại. Điều này khiến động thái của Coinbase bị hiểu như một tín hiệu gây sức ép chính trị, dù sau đó Brian Armstrong đã lên tiếng xoa dịu và xác nhận Nhà Trắng đang làm việc với ông, đồng thời khuyến nghị ông trao đổi thêm với phía ngân hàng để tìm hướng giải quyết.

Tuy nhiên, xung đột cốt lõi giữa ngành crypto và hệ thống ngân hàng được cho là khó có thể giải quyết nhanh chóng, trừ khi một trong hai bên chấp nhận nhượng bộ rõ ràng. Một điểm nóng lớn là vấn đề stablecoin trả lãi. Trước đó, luật liên quan đến stablecoin đã cấm các công ty phát hành trực tiếp trả lãi, nhưng lại bỏ ngỏ việc các bên trung gian như Coinbase có thể gián tiếp chia sẻ lợi ích từ Circle và USDC cho người dùng. Dự luật Clarity hiện muốn siết chặt cả các bên thứ ba, với lập luận rằng stablecoin trả lãi sẽ hút tiền ra khỏi ngân hàng, làm suy giảm khả năng cho vay và hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, về bản chất đây là cuộc cạnh tranh lợi ích, khi stablecoin muốn mở rộng quy mô và lợi nhuận, còn ngân hàng muốn giữ nguồn vốn rẻ với chênh lệch lợi nhuận khổng lồ từ hoạt động cho vay.

Bên cạnh đó là các vấn đề phức tạp liên quan đến DeFi, đặc biệt là yêu cầu đăng ký và KYC nếu chia sẻ lợi suất cho người dùng. Điều này đi ngược lại bản chất phi tập trung của DeFi, bởi nếu phải KYC đầy đủ thì lợi thế so với hệ thống tài chính truyền thống gần như không còn. Tranh cãi cũng lan sang việc phân bổ quyền lực giữa SEC và CFTC. Một số nghị sĩ phe đối lập cho rằng dự luật đang trao quá nhiều quyền cho CFTC, trong khi SEC lại bị hạn chế, đồng thời các điều khoản mang tính mơ hồ, giao phần lớn quyền diễn giải cho các cơ quan quản lý. Điều này khiến nhiều công ty crypto phản đối, vì luật thiếu rõ ràng có thể bị diễn giải khác nhau dưới các chính quyền tương lai, tạo rủi ro pháp lý kéo dài.

Một nội dung gây tranh cãi khác là token hóa chứng khoán. Dự luật không cấm token hóa nói chung, mà chỉ cho phép ngân hàng và các tổ chức chứng khoán được cấp phép phát hành token hóa chứng khoán. Các dự án DeFi, dù có tài sản thế chấp đầy đủ và mô hình an toàn, vẫn bị loại khỏi sân chơi. Điều này phản ánh mong muốn bảo vệ lợi ích và quyền kiểm soát của các tổ chức truyền thống hơn là vì lợi ích người dùng, tương tự như cách cả ngân hàng lẫn công ty crypto đều tuyên bố “vì người dân” nhưng thực chất là cuộc đấu về quyền lực và lợi nhuận.

Ngoài ra, dự luật Clarity còn vướng rào cản lớn liên quan đến vấn đề đạo đức và xung đột lợi ích, đặc biệt xoay quanh gia đình Tổng thống Trump. Phe đối lập tuyên bố sẽ không ủng hộ nếu không có điều khoản ngăn chặn khả năng gia đình tổng thống trục lợi từ crypto, trong khi ông Trump khẳng định sẽ không ký bất kỳ dự luật nào có nội dung hạn chế gia đình mình. Điều này khiến khả năng thông qua luật trở nên bế tắc, bởi luật không thể có hiệu lực nếu thiếu chữ ký của tổng thống.

Áp lực thời gian là yếu tố khiến tất cả các bên đều thúc đẩy quá trình này. Nếu không thông qua trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, khả năng đạt được đồng thuận sau đó sẽ càng thấp do thay đổi cấu trúc Quốc hội và sự phân tâm của các nghị sĩ. Không có luật rõ ràng, ngân hàng không dám tham gia sâu vào crypto, còn các công ty crypto cũng không thể mở rộng dịch vụ. Vì vậy, cả hai bên đều muốn dự luật được thông qua, chỉ khác ở việc họ muốn nó theo hướng có lợi cho mình.

Cuối cùng, vấn đề đạo đức và giao dịch nội gián không chỉ là câu chuyện của crypto mà là vấn đề lâu dài của toàn bộ hệ thống tài chính và chính trị Mỹ, với hàng loạt cáo buộc trong quá khứ liên quan đến các nghị sĩ giao dịch cổ phiếu dựa trên thông tin nội bộ. Nhiều ý kiến cho rằng nếu muốn xử lý triệt để, cần một bộ luật chung áp dụng cho cả chứng khoán lẫn crypto, thay vì gắn riêng các điều khoản này vào luật crypto, gây bất công cho ngành. Trong bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp, chịu tác động đồng thời từ luật pháp, kinh tế vĩ mô và địa chính trị, việc theo dõi và hiểu sâu các yếu tố này đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhà đầu tư hiện nay.