Phố Wall đồng loạt đỏ lửa: AI bị định giá lại, Bitcoin cuốn vào làn sóng bán tháo

Bitcoin giảm về khoảng 76.400 USD, gần như trả lại toàn bộ mức tăng trước đó. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là thị trường crypto không xuất hiện một tin xấu trực tiếp nào đủ lớn để giải thích cho đợt giảm này.

Áp lực thực sự bắt đầu từ thị trường cổ phiếu, đặc biệt là ngành trí tuệ nhân tạo. Khi các quỹ lớn định giá lại triển vọng của AI, làn sóng bán lan rộng sang những tài sản rủi ro khác và kích hoạt hàng loạt vị thế đòn bẩy trong crypto.

Thị trường đang định giá lại toàn bộ chuỗi AI

Đây không chỉ là một phiên giảm giá thông thường. Theo Thuận, thị trường đang trải qua một đợt bán có tính hệ thống, khi các tổ chức bắt đầu cân bằng lại tỷ trọng AI trong danh mục.

Trước đây, nhiều người cho rằng sau bầu cử sẽ xuất hiện một giao dịch AI “hình chữ K”: một số công ty hưởng lợi, trong khi một số công ty khác gặp khó khăn. Chẳng hạn, nếu việc xây dựng trung tâm dữ liệu chậm lại, các hãng sản xuất chip có thể chịu thiệt hại, còn Google hoặc Amazon sẽ hưởng lợi nhờ đã sở hữu sẵn hạ tầng điện toán đám mây.

Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.

Hệ sinh thái AI có tính liên kết rất cao. Nvidia đầu tư vào các công ty xây dựng mô hình AI; những công ty này lại sử dụng vốn để mua dịch vụ điện toán và chip Nvidia. Các nhà cung cấp đám mây tiếp tục đầu tư vào trung tâm dữ liệu, năng lượng và thiết bị bán dẫn.

Khi một mắt xích bị cắt giảm, những phần còn lại cũng bị ảnh hưởng. Nếu các hãng chip bán được ít sản phẩm hơn, họ sẽ có ít nguồn lực hơn để đầu tư vào các công ty AI. Nếu các công ty phát triển mô hình nhận được ít vốn hơn, nhu cầu đối với điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cũng có thể giảm.

Đó là lý do không chỉ cổ phiếu chip mà cả Google, Amazon và nhiều tên tuổi công nghệ lớn đều chìm trong sắc đỏ.

Cổ phiếu công nghệ mất hơn 1.000 tỷ USD

Áp lực bán đã xuất hiện từ thị trường châu Á. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc giảm hơn 5%, thậm chí có thời điểm phải tạm dừng một số lệnh giao dịch tự động để hạn chế tốc độ bán tháo.

Tại Mỹ, nhiều cổ phiếu công nghệ và bán dẫn giảm hai chữ số. SanDisk, Western Digital, AMD, Seagate, Qualcomm cùng hàng loạt doanh nghiệp liên quan đến chip và bộ nhớ bị bán mạnh. Chỉ trong khoảng 30 phút sau khi thị trường mở cửa, nhóm công nghệ Mỹ đã mất hơn 1.000 tỷ USD vốn hóa.

Báo cáo của Qualcomm không quá tệ, nhưng triển vọng những quý tiếp theo lại gây lo ngại. Giá chip bộ nhớ tăng làm chi phí sản xuất điện thoại cao hơn. Khi các hãng điện thoại tăng giá bán, người tiêu dùng có thể trì hoãn việc nâng cấp thiết bị.

Smartphone hiện đã là một sản phẩm phổ biến. Phần lớn người dùng hoàn toàn có thể giữ điện thoại trong ba hoặc bốn năm. Nếu giá bán tăng quá nhanh, nhu cầu sẽ suy yếu, từ đó ảnh hưởng ngược trở lại các công ty sản xuất chip.

Chúng ta có thể thấy cả chuỗi cung ứng AI và công nghệ đều liên quan với nhau. Một thay đổi về nhu cầu ở cuối chuỗi có thể tác động ngược trở lại doanh thu của nhiều doanh nghiệp.

Chính trị tạo thêm áp lực cho ngành AI

Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ khiến thị trường phải đánh giá lại môi trường pháp lý trong hai năm tiếp theo. Một số chính trị gia thuộc Đảng Dân chủ đã kêu gọi siết chặt quy định AI, hạn chế xây dựng trung tâm dữ liệu mới và thậm chí tạm dừng phát triển những mô hình tiên tiến nhất.

Khả năng Mỹ cấm hoàn toàn việc phát triển AI là rất thấp. Nếu Mỹ dừng lại, các quốc gia khác vẫn sẽ tiếp tục. Khi đó, Mỹ không chỉ mất lợi thế cạnh tranh mà còn có thể gặp khó khăn trong việc đối phó với các hệ thống AI được phát triển ở nước ngoài.

Đây là một bài toán mang tính lý thuyết trò chơi. Về lý thuyết, các quốc gia có thể cùng hạn chế AI để giảm rủi ro. Nhưng trong thực tế, không bên nào tin rằng đối thủ sẽ thật sự dừng lại. Vì vậy, tất cả vẫn có động lực tiếp tục phát triển.

Mặc dù vậy, quá trình mở rộng có thể bị chậm lại. Những lo ngại về tiêu thụ điện, chi phí xây dựng hạ tầng, mất việc làm và an toàn công nghệ đều có cơ sở. Nếu tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu thấp hơn dự kiến, các mô hình doanh thu trước đây cũng phải được điều chỉnh.

Vì vậy, nói nền tảng dài hạn của AI không thay đổi chỉ đúng một phần. AI vẫn có khả năng trở thành một ngành tăng trưởng lớn trong 5–10 năm tới, nhưng kỳ vọng về tốc độ tăng trưởng và số lượng trung tâm dữ liệu đã thay đổi.

Bitcoin giảm dù không có tin xấu trực tiếp

Khi thị trường cổ phiếu bán tháo, Bitcoin khó tránh khỏi áp lực trong ngắn hạn. Nhiều nhà đầu tư và quỹ đang đồng thời nắm giữ cổ phiếu công nghệ, Bitcoin và các tài sản rủi ro khác. Khi cần giảm rủi ro hoặc bù đắp thua lỗ, họ sẽ bán nhiều tài sản trong cùng danh mục.

Đây là lý do một vấn đề trong ngành AI có thể kéo Bitcoin đi xuống, dù bản thân mạng lưới Bitcoin không có thay đổi tiêu cực nào.

Áp lực còn bị khuếch đại bởi đòn bẩy. Trong vòng 24 giờ, thị trường crypto ghi nhận khoảng 1,08 tỷ USD vị thế bị thanh lý. Đáng chú ý, hơn 750 triệu USD lệnh Long bị xóa sổ chỉ trong chưa đầy hai giờ.

Khi giá bắt đầu giảm, các vị thế đòn bẩy bị thanh lý tự động, tạo thêm lệnh bán và khiến giá lao xuống nhanh hơn. Bitcoin giảm gần 5%, Ethereum giảm khoảng 6%, trong khi phần lớn thị trường altcoin chìm trong sắc đỏ.

Những con số này cho thấy crypto đang chịu tác động của một đợt “long squeeze” kết hợp với xu hướng tránh rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu.

Có nên vội vàng “bắt đáy” cổ phiếu AI?

Sau đợt giảm, nhiều người nhanh chóng cho rằng cổ phiếu AI đã rẻ. Forward P/E của Nvidia được ước tính chỉ còn khoảng 13 lần, thấp hơn đáng kể so với một số doanh nghiệp truyền thống và chỉ số S&P 500.

Tuy nhiên, mức định giá thấp hơn không có nghĩa thị trường đã tạo đáy.

Nếu các quỹ đang thực hiện quá trình cân bằng danh mục, hoạt động bán có thể kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần. Một tổ chức từng dành hai phần ba danh mục cho AI có thể muốn giảm xuống còn một phần ba. Họ không còn bán vì hoảng loạn trong một phiên, mà đang điều chỉnh lại mức độ tiếp xúc với toàn ngành.

Thị trường có thể xuất hiện những phiên hồi phục kỹ thuật, nhưng điều đó chưa đủ để kết luận đợt bán đã kết thúc.

Về dài hạn, AI vẫn có triển vọng lớn. Những giai đoạn điều chỉnh sâu có thể tạo ra cơ hội cho nhà đầu tư tin tưởng vào ngành trong 5–10 năm. Nhưng trong ngắn hạn, việc liên tục kêu gọi “buy the dip” ngay khi quá trình định giá lại vừa bắt đầu có thể quá sớm.

Riot bán Bitcoin để chạy theo làn sóng AI

Một ví dụ đáng chú ý là Riot Platforms. Công ty đào Bitcoin này đã bán khoảng 79% lượng Bitcoin trong ba tháng, tương đương hơn 10.000 BTC, để chuyển vốn sang phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu AI.

Đây là chiến lược có rủi ro hai chiều. Riot bán Bitcoin ở mức giá hiện tại, trong khi triển vọng doanh thu từ AI chưa chắc đạt kỳ vọng. Nếu Bitcoin phục hồi và quá trình xây dựng hạ tầng AI chậm lại, công ty có thể bỏ lỡ mức tăng của Bitcoin nhưng không thu được lợi ích như mong muốn từ lĩnh vực mới.

Câu chuyện này cũng phản ánh tâm lý FOMO đã tồn tại trên thị trường. Khi AI liên tục tăng trưởng, hầu như mọi doanh nghiệp đều muốn tìm cách gắn mình với trung tâm dữ liệu và điện toán. Chỉ sau khi thị trường đảo chiều, những rủi ro của chiến lược ấy mới trở nên rõ ràng.

Đừng để một ngày đỏ làm thay đổi toàn bộ chiến lược

Thị trường hiện phải tiêu hóa đồng thời nhiều thay đổi: kết quả bầu cử, triển vọng pháp lý đối với AI, thuế quan, chiến tranh, lạm phát và chính sách của Fed. Trong bối cảnh đó, một phiên đỏ mạnh không phải điều quá bất ngờ.

Điều quan trọng là phân biệt giữa xu hướng dài hạn và biến động ngắn hạn.

AI vẫn có thể tiếp tục phát triển mạnh, nhưng định giá của các công ty AI cần được điều chỉnh. Bitcoin vẫn giữ nguyên những đặc tính của mạng lưới, nhưng trong ngắn hạn vẫn có thể bị kéo xuống bởi cổ phiếu công nghệ, tâm lý tránh rủi ro và đòn bẩy.

Thị trường có thể chưa kết thúc đợt bán này. Tuy nhiên, sắc đỏ cũng không tự động đồng nghĩa với việc xu hướng dài hạn đã chấm dứt.

Thay vì hoảng loạn hoặc vội vàng bắt đáy, nhà đầu tư nên quan sát quá trình các quỹ cân bằng danh mục, theo dõi dữ liệu việc làm và đặc biệt thận trọng với đòn bẩy. Những vị thế có thể tồn tại qua nhiều chu kỳ thường quan trọng hơn việc cố đoán chính xác đáy của một phiên giao dịch.