Toàn Cầu Hóa Đang Rạn Nứt, Vàng Và BTC|Defi Bị Hack Phơi Bày Rủi Ro Hệ Thống

Tình hình thị trường

Chứng khoán Hoa Kỳ kết thúc phiên thứ năm (23/04-US) với sự điều chỉnh ở cả ba chỉ số, trong đó Nasdaq giảm nhiều nhât 0.89%. Vàng và bạc cũng giảm về quanh lần lượt 4690 USD/ounce và 74.88 USD/ounce. Còn dầu tiếp tục tăng lên 96.59 USD/thùng.

Bitcoin đã có nhịp điều chỉnh thì đi ngang quanh 77,000 USD. Các altcoin lớn đa số tăng hoặc giảm nhẹ. Vốn hóa thị trường crypto vẫn quanh 2.59 nghìn tỷ USD.

Trong phiên giao dịch thứ năm, các quỹ crypto spot ETF tại Mỹ ghi nhận xu hướng phân hóa với BTC ETF với mức dòng vốn vào ròng 223.3 triệu USD. Ngược lại, ETH ETF tiếp tục chịu áp lực rút vốn khi ghi nhận dòng tiền rời khỏi 75.9 triệu USD. Ở nhóm altcoin, một số quỹ ghi nhận dòng tiền vào nhẹ nhưng ổn định, bao gồm XRP ETF với 3.89 triệu USD, SOL ETF với 7.33 triệu USD, và LINK ETF với 3.81 triệu USD. Trong khi đó, các quỹ DOGE ETF, LTC ETF, AVAX ETF, HBAR ETF và DOT ETF không ghi nhận biến động dòng tiền trong phiên.

Trump gia hạn ngừng bắn với Iran và phong tỏa Hormuz

Tình hình địa chính trị liên quan đến chiến sự hiện vẫn trong trạng thái chờ đợi, khi các nhà đầu tư theo dõi sát bước đi tiếp theo của các bên liên quan. Dù chưa xuất hiện dấu hiệu leo thang mới, căng thẳng cũng chưa có tín hiệu hạ nhiệt rõ ràng. Thông tin mới nhất cho thấy Tổng thống Mỹ đã quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn thay vì tiếp tục leo thang xung đột. Lý do được đưa ra là nội bộ phía Iran vẫn tồn tại nhiều phe phái với quan điểm khác nhau, chưa đạt được sự đồng thuận trong việc đàm phán. Do đó, lệnh ngừng bắn được kéo dài mà chưa có thời hạn cụ thể, phản ánh sự thiếu chắc chắn về thời điểm nối lại các cuộc đàm phán chính thức.

Song song với đó, khu vực eo biển chiến lược vẫn là điểm nóng chính. Hải quân Mỹ đã kiểm soát chặt chẽ tuyến hàng hải quan trọng này, yêu cầu các tàu thuyền khi đi qua phải chấp nhận kiểm tra, nếu không sẽ buộc phải quay đầu. Thực tế cho thấy lưu lượng tàu thuyền qua khu vực này đã giảm mạnh, với nhiều tàu lựa chọn quay đầu sau khi nhận cảnh báo từ phía Mỹ. Tính đến hiện tại, Mỹ đã tịch thu một tàu, trong khi phía Iran đã giữ hai tàu, cho thấy mức độ căng thẳng vẫn đang duy trì ở mức cao.

Ngoài ra, phía Mỹ cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn hơn khi tuyên bố có thể bắn hạ bất kỳ tàu thuyền nào thả thủy lôi tại khu vực eo biển, đồng thời đẩy nhanh hoạt động rà phá thủy lôi với tốc độ cao hơn trước. Những động thái này cho thấy rủi ro liên quan đến tuyến vận chuyển dầu vẫn chưa được giải quyết, khiến thị trường năng lượng duy trì trạng thái nhạy cảm.

Nhìn chung, Mỹ và Iran vẫn chưa có thời điểm cụ thể cho vòng đàm phán tiếp theo, trong khi các điểm nghẽn liên quan đến vận chuyển dầu vẫn tồn tại. Điều này khiến thị trường tiếp tục chú ý bởi bất kỳ thay đổi nào trong tiến trình đàm phán hoặc hoạt động quân sự đều có thể tác động nhanh chóng đến giá dầu và tâm lý nhà đầu tư.

Tỷ lệ ủng hộ Trump giảm mạnh

Các khảo sát gần đây của CNBC cho thấy mức độ thiện cảm của một bộ phận người dân Mỹ đối với Tổng thống Trump đang suy giảm, chủ yếu do những tác động trực tiếp đến đời sống tài chính cá nhân. Dù quan điểm về các vấn đề chính trị có thể khác nhau, yếu tố kinh tế vẫn là mối quan tâm trọng tâm của đa số cử tri. Đáng chú ý, sự thay đổi thái độ không chỉ đến từ phe đối lập mà còn xuất hiện trong một bộ phận cử tri thuộc chính đảng của Tổng thống, khi họ cho rằng các chính sách hiện tại chưa tập trung đủ vào việc cải thiện nền kinh tế.

Áp lực này trở nên rõ rệt hơn trong bối cảnh chuẩn bị cho các kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ, khi phe đối lập tận dụng tình hình kinh tế để tác động đến tâm lý cử tri. Tác động của yếu tố kinh tế cũng lan sang lĩnh vực crypto, nơi thị trường từng kỳ vọng vào những thay đổi chính sách tích cực. Dù đã có một số bước tiến như bổ nhiệm các quan chức ủng hộ crypto và thông qua khung pháp lý liên quan đến stablecoin, dự luật Clarity, được kỳ vọng tạo nền tảng pháp lý toàn diện, vẫn đang bị trì hoãn do bất đồng giữa ngành ngân hàng và các công ty crypto, đặc biệt liên quan đến stablecoin và quyền phát hành tài sản số.

Việc thảo luận kéo dài làm giảm kỳ vọng thị trường về khả năng thông qua dự luật trong thời gian gần. Nếu không được thông qua trước khi các vấn đề bầu cử trở thành trọng tâm, khả năng đạt đồng thuận trong tương lai sẽ khó hơn, nhất là khi Quốc hội có nguy cơ bị chia rẽ giữa hai đảng. Điều này tạo ra rủi ro dài hạn cho doanh nghiệp crypto do thiếu sự ổn định pháp lý. 

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực crypto bắt đầu bày tỏ sự thất vọng khi những kỳ vọng ban đầu về một môi trường pháp lý rõ ràng chưa được đáp ứng. Khả năng thông qua luật crypto trong năm 2026 hiện được đánh giá ở mức tương đối thấp, phản ánh sự thận trọng ngày càng gia tăng của thị trường.

Tổng thể, các yếu tố kinh tế, chính trị và pháp lý đang tạo ra áp lực đa chiều đối với chính quyền tổng thống Trump lúc này. Việc cải thiện điều kiện kinh tế, thúc đẩy thị trường tài chính và đảm bảo thu nhập thực tế của người dân được xem là yếu tố then chốt để duy trì sự ủng hộ của cử tri.

AI ảnh hưởng việc làm - thế giới phân mảnh hơn

Quan điểm của Kevin Warsh cho thấy AI có thể trở thành yếu tố quan trọng trong định hướng chính sách tiền tệ tương lai. Ông cho rằng AI giúp tăng năng suất và hiệu quả sản xuất, từ đó làm giá hàng hóa giảm thay vì tăng. Khi sản lượng tăng và chi phí giảm, áp lực lạm phát có thể được kiểm soát, thậm chí xuất hiện giảm phát, qua đó tạo điều kiện để Fed giảm lãi suất. Quan điểm này cũng được nhiều nhân vật trong lĩnh vực công nghệ và tài chính ủng hộ, trong đó có ý tưởng về thu nhập cơ bản phổ quát khi AI thay thế phần lớn lao động của con người.

Song song với những thay đổi về tiền tệ và công nghệ, thế giới cũng đang bước vào giai đoạn chuyển dịch địa chính trị. Quan điểm được đưa ra bởi Thủ tướng Canada Justin Trudeau cho rằng mô hình toàn cầu hóa dựa trên niềm tin và hợp tác rộng rãi đang dần lỗi thời. Thay vào đó, các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nga và Ấn Độ có xu hướng hành động dựa trên lợi ích riêng, dẫn đến sự chia rẽ và hình thành các liên minh nhỏ hơn thay vì hợp tác toàn cầu rộng lớn. Sự suy giảm niềm tin giữa các quốc gia khiến nhiều nước giảm nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ và chuyển sang tích lũy vàng, đặc biệt sau các sự kiện như việc đóng băng tài sản của Nga.

Từ góc nhìn dài hạn, xu hướng tiền tệ vẫn được cho là tiếp tục theo hướng nới lỏng, với khả năng lãi suất giảm và lượng tiền được bơm ra nhiều hơn theo thời gian, dù trong ngắn hạn vẫn có những chu kỳ thắt chặt và nới lỏng thanh khoản. Trong bối cảnh đó, việc nắm giữ tài sản được xem là quan trọng hơn nắm giữ tiền mặt, khi giá trị tiền tệ có xu hướng suy giảm do việc in tiền liên tục.

Những năm gần đây, stablecoin được xem là một công cụ quan trọng giúp duy trì nhu cầu đối với trái phiếu chính phủ Mỹ, bởi nếu nhu cầu mua trái phiếu suy giảm, Fed có thể buộc phải in tiền để tài trợ cho chi tiêu, làm gia tăng lạm phát. Xu hướng các quốc gia chuyển sang tích trữ vàng phản ánh nhu cầu tìm kiếm tài sản không phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia nào. Theo lập luận này, trong tương lai Bitcoin có thể đóng vai trò tương tự như vàng trong hệ thống tài chính toàn cầu.

Mặc dù vẫn tồn tại nhiều ý kiến hoài nghi, các dấu hiệu từ các tổ chức và chính phủ lớn cho thấy Bitcoin đang được xem xét một cách nghiêm túc hơn. Một ví dụ là việc các quan chức quân sự Mỹ thảo luận về giá trị của mạng lưới Bitcoin, đặc biệt là khả năng tính toán phi tập trung có thể được ứng dụng trong bảo mật và công nghệ. Đồng thời, nhiều tổ chức tài chính lớn và chính phủ đang từng bước hợp thức hóa và nghiên cứu Bitcoin, cho thấy họ không xem tài sản này là một xu hướng nhất thời.

Khi nhìn ở góc độ dài hạn, những thay đổi liên quan đến AI, tiền tệ và cấu trúc địa chính trị đều đang hội tụ thành một xu hướng lớn hơn. Điều này củng cố quan điểm rằng thị trường tài sản kỹ thuật số, đặc biệt là Bitcoin, vẫn có tiềm năng phát triển trong tương lai, dù ngắn hạn có thể xuất hiện nhiều biến động.

Vụ hack Defi và những rủi ro hệ thống

Sự cố liên quan đến Kelp DAO được xem là ví dụ điển hình cho rủi ro mang tính hệ thống đang hình thành trong DeFi khi cấu trúc ngày càng phức tạp và phụ thuộc lẫn nhau. Kelp DAO là một giao thức liquid restaking, cho phép người dùng stake ETH qua EigenLayer để nhận thêm lợi nhuận và phát hành token đại diện rsETH, giúp tối ưu hóa vốn bằng cách sử dụng cùng một tài sản qua nhiều lớp như staking, restaking và thế chấp.

Chính sự chồng lớp này làm gia tăng rủi ro. Giao thức sử dụng cơ chế xác minh 1 trên 1 cho giao dịch cross-chain thông qua LayerZero, nơi thông điệp được xác thực bởi hệ thống DVN dựa trên nhiều RPC. Lỗ hổng xuất hiện khi hacker xâm nhập và làm sai lệch dữ liệu của một số RPC, đồng thời thực hiện DDoS để buộc hệ thống chuyển sang các node đã bị kiểm soát, khiến thông điệp giả được chấp nhận. Nhóm tấn công, được cho là liên quan Lazarus Group, đã tạo khoảng 116.500 token rsETH giả trị giá gần 290 triệu USD mà không có tài sản ETH thực bảo chứng.

Điểm nguy hiểm là số token giả này không chỉ bị bán mà còn được dùng làm tài sản thế chấp trên nhiều giao thức lending, đặc biệt trong hệ sinh thái Aave V3 và V4 trên Arbitrum và các mạng khác. Từ đó, hacker vay ra khoảng 236 triệu USD tài sản thật, chủ yếu là wrapped ETH, rồi phân tán qua nhiều ví và công cụ trộn tiền để rửa. Khoảng 71 triệu USD ETH đã được đóng băng khẩn cấp, nhưng phần lớn tài sản vẫn tiếp tục di chuyển.

Tác động lan rộng nhanh khi người dùng hoảng loạn rút vốn, khiến TVL của các giao thức liên quan giảm khoảng 13 tỷ USD chỉ trong vài ngày. Nhiều pool stablecoin rơi vào tình trạng cạn thanh khoản, tạo rủi ro không thể rút tiền dù tài sản không bị hack trực tiếp. Đây là biểu hiện rõ của hiện tượng contagion, khi một sự cố đơn lẻ lan rộng sang nhiều giao thức khác, tương tự khủng hoảng tài chính truyền thống.

Bản chất của sự cố cho thấy đây không chỉ là lỗi kỹ thuật đơn lẻ mà là tấn công vào lớp xác minh niềm tin trong hệ thống cross-chain. Khi một cấu trúc xác thực phụ thuộc vào ít điểm kiểm soát, chỉ cần một mắt xích bị thao túng cũng có thể tạo ra tài sản giả và lan rủi ro khắp hệ sinh thái thông qua cơ chế vay mượn.

Sự kiện này cũng cho thấy DeFi đang dần mang đặc điểm của tài chính truyền thống, với nguy cơ nợ xấu và khủng hoảng thanh khoản dây chuyền, chỉ khác ở tốc độ diễn ra nhanh hơn và minh bạch hơn trên blockchain. Bài học quan trọng là lợi suất cao trong DeFi luôn đi kèm cấu trúc rủi ro phức tạp, nơi nhiều lớp niềm tin chồng lên nhau và chỉ cần một điểm sai lệch có thể gây hiệu ứng domino.

Cuối cùng, sự cố này củng cố xu hướng dòng tiền quay lại các tài sản có cấu trúc đơn giản như Bitcoin sau mỗi chu kỳ khủng hoảng DeFi. Khi hệ thống càng phức tạp, rủi ro càng khó nhận diện, khiến thị trường có xu hướng ưu tiên những tài sản ít phụ thuộc và có bề mặt tấn công thấp hơn.

Các thông tin khác:

• Uzbekistan thành lập khu đào crypto đặc biệt Besqala Mining Valley tại Karakalpakstan theo sắc lệnh mới, cho phép doanh nghiệp bán tài sản số trong và ngoài nước nhưng phải chuyển doanh thu về ngân hàng nội địa. Các công ty được miễn thuế đến năm 2035 và đóng phí 1% doanh thu đào, đồng thời được phép sử dụng nhiều nguồn năng lượng thay vì chỉ năng lượng mặt trời, nhằm thu hút đầu tư và phát triển ngành crypto, AI và trung tâm dữ liệu.

• Quy định MiCA của EU đang tạo áp lực lớn lên các công ty crypto nhỏ khi hạn chót ngày 1/7 buộc các nhà cung cấp không có giấy phép phải ngừng hoạt động, khiến chi phí tuân thủ cao có thể dẫn đến làn sóng đóng cửa và hợp nhất thị trường. Tại Ba Lan, chỉ một số rất ít trong khoảng 2.000 VASP đã có giấy phép MiCA, trong khi nhiều dự án DeFi vẫn chưa rõ ràng về pháp lý do khái niệm “phi tập trung hoàn toàn” còn mơ hồ. Dù vậy, ESMA khẳng định quy định được thiết kế phù hợp với mức độ rủi ro, còn một số sàn đã được cấp phép xem MiCA là yếu tố giúp thị trường minh bạch và ổn định hơn về dài hạn.

• Tiểu bang North Carolina đang giới thiệu dự luật crypto mới (HB 1029) nhằm xây dựng khung pháp lý riêng cho tài sản số và stablecoin. Dù chưa công bố bản chi tiết, dự luật nhiều khả năng sẽ phân loại tài sản số theo mục đích sử dụng như thanh toán, đầu tư hoặc tiện ích, đồng thời yêu cầu stablecoin phải có dự trữ bảo chứng bằng USD hoặc trái phiếu chính phủ.

• American Bitcoin vừa mở rộng hoạt động đào bằng cách bổ sung thêm khoảng 11,298 máy đào mới (ASIC), nâng tổng số máy lên khoảng 89,242 và tăng công suất đào thêm khoảng 12%. Tổng sức mạnh đào hiện đạt khoảng 28.1 EH/s, cho thấy quy mô hoạt động khá lớn. Phần công suất mới bổ sung đạt khoảng 3.05 EH/s với hiệu suất khoảng 13.5 J/TH, tức là sử dụng điện khá hiệu quả. Tóm lại, công ty đang mở rộng quy mô và tối ưu hiệu suất để đào được nhiều Bitcoin hơn với chi phí thấp hơn, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn.